در مباحث گذشته ، نظر والن درباره تحول و چند مرحله از مراحل تحول روانی را بیان کردیم. در این بخش و در ادامه مباحث گذشته ، مرحله هیجان پذیری را توضیح خواهیم داد .

  • ۳) مرحله هیجان پذیری ( سه تا شش ماهگی ) :

این مرحله از نظر والن ، مرحله همزیستی عاطفی کودک با محیط و مادر است . همزیستی عاطفی با محیط را می توان با حضور انسان توجیه کرد . انسان ، در فضای روانشناختی کودک وارد شده و بین او و کودک ارتباط برقرار می شود . این پیوند عاطفی ، در کودک هیجان ایجاد کرده و موجب می شود که کودک هیجان را پذیرفته و آن را بروز بدهد . به نظر والن ، در این مرحله ، بروز هیجان و هیجان خواهی ناشی از همزیستی عاطفی با محیط ، سبب تحول کودک می گردد .

مرحله هیجان پذیری ، مرحله توجه به جهان درونی خود و گسترش آن است . ( در حالی که در مرحله قبلی ، توجه کودک بیشتر به دنیای بیرون از خود بود و خود را به صورت برون ریزیهای حرکتی نشان می داد ) در این دوره ، کودک نیازهای خود را به صورت برون ریزیهای صوتی و واکنشهای حرکتی نشان می دهد تا به صورت هیجانهای تمایز یافته درآیند . در این مرحله ، کودک از خود صداهایی تولید می کند که ” برون ریزی صوتی ” نام دارد و توأم با یکسری حرکت است ، برای مثال ، او می تواند بغلتد و خود را در فضا به شکل وضعی جابجا کند . در عین حال که او نق نق می کند و برون ریزی صوتی دارد ، می تواند برون ریزی حرکتی نیز داشته باشد که این حالت ، هیجان پذیری را به وجود می آورد .

در این مرحله ، حضور انسان در هیجان پذیری بسیار ضروری است . چنانچه حضور انسان در این مرحله حذف شود ، احتمال قطع برون ریزی صوتی نیز وجود دارد ، زیرا کودک در این مرحله به تعبیر پیاژه ، به مرحله شیئ دائم می رسد ، تابلوهای حرکتی و چهره ها نزد او اهمیت می یابند و نسبت به آنها عکس العمل نشان می دهد ، اما هنوز چهره مادر را از چهره دیگران تشخیص نمی دهد ؛ معهذا تابلوها و چهره ها از اهمیت بالایی برخوردار می باشند و در صورت محرومیت حضور این چهره ها ، کودک دچار برانگیختگی و برون ریزیهای صوتی خواهد شد .

کودک در این وهله ، در حالت بحران و مشکل قرار می گیرد و بحران ، در اثر تحول، گشایش می یابد . برای مثال محرومیت می تواند عامل تعارض در کودک باشد و هنگامی که مادر این محرومیت را از بین می برد ، کودک از حالت تعارض به گشایش وارد شده و به تعادل دست می یابد . تعادل و بی تعادلی لازمه تحول در کودک می باشند .

  • ۴- فعالیت حسی حرکتی ( از شش ماهگی تا سه سالگی ) :

این مرحله بر خلاف مرحله قبلی ، با حالت اکتشافی یا توجه به دنیای برونی همراه است . حالت اکتشافی همان حالت جستجوگری در کودک می باشد که نمایانگر توجه به دنیای بیرون است ، یعنی با تأثیر اشیاء در کودک ، بی تعادلی رخ می دهد ، گاهی اوقات ، فعالیت اکتشافی نیز منجربه بی تعادلی در فرد می شود .

یکی دیگر از ویژگیهای این مرحله این است که به دلیل رشد تدریجی مراکز عصبی ، ارتباط بین زمینه های حسی حرکتی هموارتر می شود ، در نیتجه ، دستکاریهای کودک در محیط به ثمر می رسند . چنانچه کودک بخواهد ، در فضای خانه مبادرت به حرکت و جابجایی نماید، این حرکت باید متناسب با رشد داخلی و نمو زیستی وی باشد. در این مرحله ، دنیای کودک محدود به چیزهایی است که حس می کند و عینی است و نسبت به آنها حرکت انجام می دهد، یعنی در دنیای کودک چیزهایی قرار می گیرد که قابل حس است . چنانچه در این مرحله شیئ ای را پیش روی کودک قرار دهید ، آنرا حرکت می دهد یا در آن حرکت ایجاد می کند ( حسی لمسی است ) و سپس آنرا ، میدان دید خود وارد می کند ( حرکتی است ). بنابراین ، هنگامی که کودک شیئ ای را وارد دهان خود می کند ، آنرا به دنیای خود وارد کرده است.

  • ادامه این مبحث را در پست های بعدی مطالعــه فرماییــد… رشد از دید والن

 

پاسخ بدهید