شیمی، دانش مولکول‌ها، اتم‌ها و پیوندهاست. دانشی که می‌تواند خواص ماده، چگونگی تغییرات و شیوه تولید آن‌ها را بررسی کند. این دانش، زیربنای بسیاری از علوم دیگر زیستی و صنعتی است و بدون توسعه شیمی و صنایع شیمیایی در هر کشوری، صنایع آن کشور چهره‌ای ناقص خواهد داشت..یک شیمیدان با موادی سروکار دارد که هریک دارای خواص گوناگونی است. آشنایی با این مواد و خواص آنها در یک مجموعه دانشگاهی به عنوان رشته شیمی جای می‌گیرد.رشته شیمی در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه پیام نور دارای گرایش‌های شیمی آلی، شیمی تجزیه، شیمی معدنی، شیمی فیزیک و فیتو شیمی است.

  • شیمی آلی

واژه ” آلی” باقیمانده از روزگاری است که ترکیبهای شیمیایی را، بسته به این که از چه محلی منشاء گرفته باشند، به دو طبقه غیر آلی و آلی تقسیم می‌کردند. ترکیبهای غیر آلی ، ترکیبهایی بودند که از مواد معدنی بدست می‌آمدند. ترکیبات آلی ، ترکیبهایی بودند که از منابع گیاهی یا حیوانی ، یعنی از مواد تولید شده به وسیله ارگانیسمهای زنده بدست می‌آمدند.اما با سنتز اوره از مواد معدنی که یک ترکیب آلی است این طبقه بندی صرفا” برای آسانی کار می باشد.
شیمی آلی شیمی ترکیبات کربن است که وسیع ترین طیف ترکیبات را دارد.

  • شیمی تجزیه

شیمی تجزیه شامل جداسازی ، شناسایی و تعیین مقدار نسبی اجزای سازنده یک نمونه از ماده است. شیمی تجزیه نقشی حیاتی را در توسعه علوم مختلف به عهده دارد، لذا ابداع فنون جدید تجزیه و بسط و تکامل روشهای تجزیه شیمیایی موجود ، آنقدر سریع و گسترده است که اندکی درنگ در تعقیب رویدادهای تازه سبب بوجود آمدن فاصله‌های بسیار زیاد علمی خواهد شد. نقش این فنون در فعالیتهای تولیدی روز به روز گسترده‌تر و پردامنه‌تر می‌گردد. امروزه ، کنترل کیفیت محصولات صنعتی و غیر صنعتی ، جایگاه ویژه‌ای دارد که اساس این کنترل کیفیت را تجزیه‌های شیمیایی انجام شده به کمک روشهای مختلف تجزیه‌ای تشکیل می‌دهد.

  • شیمی فیزیک

شیمی فیزیک بخشی از علم شیمی است که در آن ، از اصول و قوانین فیزیکی ، برای حل مسائل شیمیایی استفاده می‌شود. به عبارت دیگر ، هدف از شیمی فیزیک ، فراگیری اصول نظری فیزیک در توجیه پدیده‌های شیمیایی است. برای آشنایی بیشتر با علم شیمی فیزیک ، باید با زیر مجموعه‌های این علم آشنا شویم و اهداف این علم را در دل این زیر مجموعه‌ها بیابیم.

  • شیمی معدنی

شاخه بزرگی از علم شیمی است که بطور کلی شامل بررسی ، تحلیل و تفسیر نظریه‌های خواص و واکنشهای تمام عناصر و ترکیبات آنها به غیر از ترکیبات آلی می باشد.به عبارت دیگر می‌توان چنین اظهار نظر کرد که شیمی معدنی کلیه موادی را که از جمله ترکیبات کربن نباشند، به استثنای اکسیدهای کربن و دی‌سولفید کربن دربرمی‌گیرد.

  • فیتوشیمی

فیتوشیمی دانش بررسی و مطالعه ترکیبات شیمیایی گیاهی است. به بیان دیگرمی توان گفت شاخه ای از علم شیمی است که موضوع آن، مطالعه ترکیبات شیمیایی گیاهان است. در مفهومی اختصاصی تر، فیتوشیمی با شیمی گیاهان دارویی مرتبط است و در طول قرون متمادی بسیاری از ترکیبات گیاهی نقشی اساسی درصنایع داروسازی داشته اند. شواهد فیتوشیمیایی از جمله شواهد و صفات مورد استفاده در طبقه بندی های فیلوژنتیکی هستند، به گونه ای که در گونه های دارای قرابت و خویشاوندی با یکدیگر، ترکیبات مشابهی یافت می شود.

برنامه درسی (سرفصل) کارشناسی ارشد پژوهش هنر و تعداد واحدها :

  • منابع ترم اول دوره دانشپذیری شیمی آلی:
نام درس (تعداد واحد درسی)
 
    منابع درسی
شیمی تجزیه پیشرفته(3 واحد) اصول تجزیه دستگاهی(جلد 1و 2)
شیمی آلی پیشرفته(3 واحد) شیمی آلی پیشرفته_ساختار مکانیزم
شیمی فیزیک  پیشرفته(3 واحد) شیمی فیزیک (جلد1و2)
جدول ارائه دروس ترم های بالاتر کارشناسی ارشد  شیمی آلی در دانشگاه پیام نور:
ترم دوم ( 9 واحد) ترم سوم ( 6 واحد)
شیمی سنتز آلی ( 3 واحد) مباحث نوین در شیمی آلی ( 2 واحد)
شیمی فیزیک آلی ( 3 واحد) موضوع خاص در شیمی آلی ( 3 واحد)
شیمی هتروسیکل ( 3 واحد) سمینار ( 1 واحد)
ترم چهارم پژوهش محور ( 8 واحد) ترم چهارم آموزش محور ( 8 واحد)
پایان نامه ( 8 واحد) شیمی داروئی ( 3 واحد)
سنتز پلیمرها ( 3 واحد)
سمینار ( 2 واحد)

 

  • منابع ترم اول دوره دانشپذیری شیمی تجزیه:
نام درس (تعداد واحد درسی)
 
    منابع درسی
شیمی معدنی پیشرفته(3 واحد) شیمی معدنی پیشرفته
شیمی آلی پیشرفته(3 واحد) شیمی آلی پیشرفته_ساختار مکانیزم
شیمی تجزیه پیشرفته(3 واحد) اصول تجزیه دستگاهی (جلد2و1)
جدول ارائه دروس ترم های بالاتر کارشناسی ارشد  شیمی تجزیه در دانشگاه پیام نور:
ترم دوم ( 9 واحد) ترم سوم ( 6 واحد)
الکتروشیمی تجزیه ای ( 3 واحد) کروماتوگرافی ( 2 واحد)
اسپکتروسکوپی تجزیه ای 1 ( 3 واحد) موضوع خاص در شیمی تجزیه ( 3 واحد)
روشهای فیزیکی و شیمیایی جداسازی ( 3 واحد) سمینار ( 1 واحد)
ترم چهارم پژوهش محور ( 8 واحد) ترم چهارم آموزش محور ( 8 واحد)
پایان نامه ( 8 واحد) کمپلکسها در شیمی تجزیه ( 3 واحد)
تجزیه مقادیر بسیار کم ( 3 واحد)
سمینار ( 2 واحد)

 

  • منابع ترم اول دوره دانشپذیری شیمی فیزیک:
نام درس (تعداد واحد درسی)
 
    منابع درسی
شیمی معدنی پیشرفته(3 واحد) شیمی معدنی پیشرفته
شیمی تجزیه پیشرفته(3 واحد) اصول تجزیه دستگاهی (جلد2و1)
شیمی فیزیک پیشرفته(3 واحد) شیمی فیزیک (جلد2و1)
جدول ارائه دروس ترم های بالاتر کارشناسی ارشد  شیمی فیزیک در دانشگاه پیام نور:
ترم دوم ( 9 واحد) ترم سوم ( 6 واحد)
ترمودینامیک آماری 1 ( 3 واحد) مباحث نوین در شیمی فیزیک ( 2 واحد)
اشیمی کوانتومی 2 ( 3 واحد) موضوع خاص در شیمی فیزیک ( 3 واحد)
کریستالوگرافی ( 3 واحد) سمینار ( 1 واحد)
ترم چهارم پژوهش محور ( 8 واحد) ترم چهارم آموزش محور ( 8 واحد)
پایان نامه ( 8 واحد) الکتروشیمی پیشرفته ( 3 واحد)
فتوشیمی ( 3 واحد)
سمینار ( 2 واحد)

 

  • منابع ترم اول دوره دانشپذیری شیمی معدنی:
نام درس (تعداد واحد درسی)
 
    منابع درسی
شیمی تجزیه پیشرفته(3 واحد) اصول تجزیه دستگاهی (جلد2و1)
شیمی آلی پیشرفته(3 واحد) شیمی آلی پیشرفته_ساختار مکانیزم
شیمی معدنی پیشرفته(3 واحد) شیمی معدنی پیشرفته
جدول ارائه دروس ترم های بالاتر کارشناسی ارشد  شیمی معدنی در دانشگاه پیام نور:
ترم دوم ( 9 واحد) ترم سوم ( 6 واحد)
ترمودینامیک و مکانیسم واکنشهای معدنی ( 3 واحد) مباحث نوین در شیمی معدنی ( 2 واحد)
اشیمی فیزیک معدنی ( 3 واحد) موضوع خاص در شیمی معدنی ( 3 واحد)
طیف سنجی در شیمی معدنی ( 3 واحد) سمینار ( 1 واحد)
ترم چهارم پژوهش محور ( 8 واحد) ترم چهارم آموزش محور ( 8 واحد)
پایان نامه ( 8 واحد) بیوشیمی معدنی ( 3 واحد)
کریستالوگرافی ( 3 واحد)
سمینار ( 2 واحد)

 

  • منابع ترم اول دوره دانشپذیری فیتوشیمی:
نام درس (تعداد واحد درسی)
 
    منابع درسی
شیمی آلی پیشرفته(3 واحد) شیمی آلی پیشرفته_ساختار مکانیزم
شیمی معدنی پیشرفته(3 واحد) شیمی معدنی پیشرفته
شیمی تجزیه پیشرفته(3 واحد) اصول تجزیه دستگاهی (جلد2و1)
جدول ارائه دروس ترم های بالاتر کارشناسی ارشد  فیتوشیمی در دانشگاه پیام نور:
ترم دوم ( 7 واحد) ترم سوم ( 7 واحد)
شیمی ترکیبات طبیعی ( 3 واحد) مباحث نوین در فیتوشیمی ( 3 واحد)
شیمی سنتز مواد آلی ( 3 واحد) گیاه شناسی ( 3 واحد)
سمینار 1 ( 1 واحد) سمینار 2 ( 1 واحد)
ترم چهارم پژوهش محور ( 8 واحد) ترم چهارم آموزش محور ( 8 واحد)
پایان نامه ( 8 واحد) موضوع خاص در فیتوشیمی ( 3 واحد)
شیمی سنتز ترکیبات آلی ( 3 واحد)
سمینار ( 2 واحد)

 

بازارکار، وضعیت استخدام و آینده شغلی کارشناسی ارشد رشته شیمی :

– طرح، نظارت و اجرای طرح‌های تحقیقاتی کوچک و بزرگ شیمیایی در سطوح مختلف کاربردی در دانشگاه‌ها، کارخانجات و مراکز تحقیقاتی، به منظور ارتقای کمی و کیفی محصولات مورد نیاز جامعه.
– مسوولیت و ارائه خدمات در آزمایشگاه‌های کنترل کیفی، پیگیری و ارائه معیارهای استاندارد به منظور افزایش کمیت و کیفیت محصولات تولیدی و همچنین مواد مصرفی کارخانه‌ها و صنایع.
– ارائه خدمات آموزشی در سطح دانشگاهها وعهده‌دار شدن مسوولیت هدایت آزمایشگاه‌ها، دبیرستانها و موسسات آموزشی.
– ارائه طرح‌های پژوهشی به منظور استفاده از منابع اولیه ارزنده موجود در جامعه در جهت افزایش بهره‌وری از آن‌ها و جلوگیری از صادرات بی‌رویه مواد اولیه ارزشمند و تبدیل آن‌ها به محصولات واسطه‌ای که ارزش اقتصادی بالاتری دارند.
– ارائه خدمات در کارخانجات پتروشیمی، پلاستیک، لاستیک، رنگ و رزین، الیاف، صنایع غذایی، صنایع دارویی، بهداشتی و شوینده‌ها.
– آمادگی برای ادامه تحصیلات در مقاطع بالاتر برای تامین کادر علمی دانشگاه‌ها و سایر مراکز علمی

شیمی آلی

زمینه‌ای است که از دیدگاه تکنولوژی اهمیتی فوق‌العاده دارد. شیمی آلی شیمی رنگ و دارو ، کاغذ و مرکب ، رنگینه‌ها و پلاستیک‌ها ، بنزین و لاستیک چرخ است. شیمی آلی، شیمی غذایی است که می‌خوریم و لباسی است که می‌پوشیم. از جمله فرصت‌های شغلی ممکن می توان برای افراد متخصص در این گرایش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

سنتز ترکیبات آلی: کار درمراکز داروسازی و کمک به سنتز دارو ومواد آرایشی بهداشتی.

طیف سنجی آلی: کار در آزمایشگاه‌های شناسایی مواد شیمیایی کنترل کیفی.

صنایع شیمی آلی و پلیمر: ارتباط تنگاتنگی بین شیمی آلی و شیمی پلیمر وجود دارد. سنتز پلیمرهای جدید، اصلاح ساختار پلیمرها به منظور بهبود خواص آن‌ها و ایجاد خواص جدید برای کاربردهای خاص می‌تواند انگیزه‌ای برای کارخانجات و مراکز علمی برای استفاده از یک کارشناس ارشد شیمی آلی باشد.

سینتیک و مکانیزم واکنشهای آلی: بسیاری از صنایع فعال شیمی مخصوصا “بخش‌های درگیر با پترشیمی و نفت شاخه‌ای از شیمی آلی هستند که با بررسی مکانیسم واکنش‌ها و سنتیک آن‌ها می‌توان اطلاعات ارزشمندی بدست آورد و برای ساخت کاتالیزورهای جدید و افزایش سرعت واکنش‌ها و نیز افزایش راندمان تولید از آن‌ها استفاده کرد که اینهه همه از تخصص‌های یک شیمی‌دان آلی است.

بیوشیمی: بیوشیمی بررسی شیمی سیستم‌های زیستی است. که ارتباط تنگاتنگی بین آن و شیمی آلی برقرار است. یکی دیگر از مراکز جذب شیمی دان آلی می تواند این مراکز باشد.

شیمی معدنی

فارغ التحصیلان رشته شیمی معدنی در مراکز علمی و پژوهشی می توانند به بررسی

– کاتالیزورها

– شیمی آلی – فلزی

– صنایع معدنی

– مطالعات الکتروشیمیایی کمپلکس های معدنی

– نانو ذرات بپردازند و نیز در صنایع مختلفی مانند استخراج مواد شیمیایی از منابع معدنی تولید انواع مواد شوینده ضدعفونی کننده پاک کننده و… مشغول به کار شوند.

شیمی تجزیه

کنترل کیفیت محصول

بیشتر صنایع تولیدی نیازمند به تولید با کیفیت یکنواخت هستند. برای کسب اطمینان از برآورده شدن این نیازمندی مواد اولیه و همچنین محصول نهایی تولید ، مورد تجزیه‌های شیمیایی وسیعی قرار می‌گیرند.

نمایش و کنترل آلوده کننده‌ها

فلزات سنگین پسمانده‌های صنعتی و حشره کشهای آلی کلردار ، دو مشکل کاملا شناخته شده مربوط به ایجاد آلودگی هستند. به منظور ارزیابی چگونگی توزیع و عیار یک آلوده کننده در محیط ، به یک روش تجزیه‌ای حساس و صحیح نیاز است و در کنترل پسابهای صنعتی ، تجزیه شیمیایی روزمره حائز اهمیت است.

مطالعات پزشکی و بالینی

عیار عناصر و ترکیبات مختلف در مایعات بدن ، شاخصهای مهمی از بی نظمی‌های فیزیولوژیکی می‌باشند. محتوی قند بالا در ادرار که نشانه‌ای از یک حالت دیابتی است و وجود سرب در خون ، از شناخته‌ترین مثالها در این زمینه می‌باشد. که همه به تجزیه کیفی و کمی نیاز دارند

عیارگیری

از دیدگاه تجارتی در برخورد با مواد خام نظیر سنگهای معدنی ، ارزش سنگ معدن ، از روی فلز موجود در آن تعیین می‌شود. این موضوع ، مواد با عیار بالا را نیز غالبا شامل می‌شود. بطوری که حتی تفاوت کم در غلظت می‌تواند از نظر تجاری تاثیر قابل ملاحظه‌ای داشته باشد. بنابراین یک روش تجزیه‌ای قابل اعتماد و صحیح از اهمیت اساسی برخوردار است.

شیمی فیزیک

در کشور ما بیشتر فرصت‌های شغلی شیمی فیزیک در مراکز پژوهشی و علمی است که می‌تواند به تغییرات بسیار مهمی در صنایع مختلف شیمی منجر شود. با بررسی، تعیین سمت و سوی واکنش، تعادل در واکنش های شیمیایی و تعادلات فازی، تغییرات انرژی، الکتروشیمی و سینتیک شیمیایی (Chemical Kinetic)می‌توان صنایع مختلف شیمی را به سمتی هدایت کرد که بیشترین سود ممکن را بدست آورد و همچنین از اتلاف انرژی جلوگیری و راندمان تولید محصول را افزایش داد.* فیتوشیمیبا توجه به اینکه فیتوشیمی دانش بررسی و مطالعه ترکیبات شیمیایی گیاهی است.در کشور ما بیشتر فرصت‌های شغلی فیتوشیمی  در صنایع داروسازی می باشد که می‌تواند به تغییرات بسیار مهمی در این صنعت منجر شود.

پاسخ بدهید