تندخوانی مهارتی است که به افراد کمک می کند تا بتوانند در مدت زمان کم تری مطالب بیشتری را بخوانند و یاد بگیرند.

اهمیت تندخوانی: یکی از مهارت های مهم و اساسی در مطالعه، تندخوانی است.
این تکنیک از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا می کند که غالباً دانش آموزان به خصوص در دوره ی دبیرستان و بالاتر با حجم زیادی از مطالب آموختنی رو به رو هستند و مدارس نیز با برگزاری آزمون های مکرّر میزان یادگیری دانش آموزان را ارزیابی می کنند. به علاوه دانش آموزان علاوه بر درس خواندن وظایف و فعالیتهای دیگری نیز دارند که اگر نتوانند از وقت خود بهینه استفاده کنند مشکلاتی برای انان به وجود می آید.


تندخوانی به دانش آموزان کمک می کند که بیهوده زمان خود را هدر ندهند. به طور مثال اگر برای خواندن یک فصل از یک کتاب ۱۵ دقیقه وقت کافی است یک ساعت وقت را صرف آن نکنند. به علاوه زمان بیشتری را در اختیار خواهند داشت تا به مرور مطالب بپردازند.
دانش آموزان باید بدانند کندخوانی یکی از آفت های مطالعه ی مفید است و یادگیری را به حدّاقل می رساند.
تندخوانی مثل بسیاری از مهارت های دیگر آموختنی است و عواملی مثل هوش و وراثت نمی تواند مانع فراگیری این تکنیک مفید و ارزشمند شود.
در تندخوانی آن چه اهمیت دارد تصمیم و اراده ی لازم برای فراگیری و ممارست و تمرین کافی است. همان گونه که یک فرد با گذراندن ۱۰ جلسه تمرین رانندگی شاید بتواند گواهی نامه ی رانندگی بگیرد اما قطعاً برای تبدیل شدن به یک راننده ی ماهر، نیاز به زمان، تجربه و تمرین بیشتری دارد. بنابراین یک شبه نمی توان تندخوان حرفه ای شد. بلکه مستلزم کسب اطلاعات بیشتر و به کارگیری تمرینات ارایه شده می باشد.
با تندخوانی میزان مطالعه ی شما افزایش می یابد و با وقت بیشتری که برای خود ذخیره می کنید سطح معلومات شما و به تبع آن کارایی و اعتماد به نفس شما نیز ارتقا می یابد و این مسئله بسیار مهیّج و شادی آفرین است.
از آن جایی که در تندخوانی « توجه » نقش اساسی دارد بنابراین تمرکز حواس شما بالا می رود در نتیجه میزان یادگیری افزایش می یابد.

موانع تندخوانی: قبل از این که به فنون تندخوانی اشاره کنیم بهتر است عادات غلطی که باعث کندخوانی می شود را بشناسیم و تلاش کنیم با برطرف کردن عادات غلط زمینه ی لازم را برای یادگیری فنون مطالعه ی سریع را در خود ایجاد کنیم. مطمئن باشید اگر تندخوان حرفه ای هم نشوید برطرف کردن این عادات غلط کیفیت مطالعه ی شما را افزایش می دهد و قدرت یادگیری شما نیز بالا می رود.

۱- ترس از درک کم مطلب:بسیاری از افراد کندخوان گمان می کنند کندخواندن باعث درک بهتر می شود. اما این عقیده اشتباه است. بهتر است برای ترک این عادت، واژه، واژه خوانی را کنار بگذارید و عبارت خوانی را جایگزین کنید. « تونی بوزان » معتقد است انسان در یک نگاه توانایی استخراج ۶ کلمه و در هر ثانیه ۲۴ کلمه را دارد!!

۲- خواندن با صدای بلند:بعضی ها فکر می کنند با بلند خواندن بهتر می فهمند در حالی که این تفکر مانع تندخوانی است. ضمن این که مزاحمت هایی نیز برای دیگران ایجاد می کند و امکان مطالعه در مکان های عمومی مثل کتابخانه ها را نیز برای افراد محدود می کند. به خاطر داشته باشید که مکث کردن روی کلمات چندهجایی، برگشت به عقب و بلندخوانی سه عادت بد خواندن هستند.

۳- زیر لب خوانی:زیر لب خوانی عبارت است از زمزمه ی کلمات به طوری که صدای خواندن کلمات را در گوش خود بشنوید. حرکت دادن لب هنگام خواندن نیز حالتی از زیر لب خوانی است. این عادت غلط نیز مانع تندخوانی است چرا که در این حالت حداکثر سرعت مطالعه ی شما متناسب با سرعت حرف زدن است یعنی ۲۰۰ کلمه در دقیقه و حتی کم تر، که سرعت خیلی پایینی است. برای مطالعه با سرعت زیاد و درک بالا باید بی صدا بخوانید، یعنی بین نگاه و مغز رابطه ی مستقیم برقرار کنید. یک تندخوان نیازی به شنیدن کلمات برای درک معنا ندارد.

۴- تلفظ و تکرار کلمات در ذهن:در این حالت لب ها بی حرکت هستند و ارتعاش در گلو احساس نمی شود. ولی کلمات در ذهن تکرار می شوند. برای ترک این عادت در حین خواندن سعی کنید با مجسم کردن صحنه و یا تصویر آن چه که انجام می شود ذهن خود را مشغول کنید.

۵- استفاده ی نادرست از راهنما:انگشت گذاری یا به کار بردن انگشت، مداد و یا هر وسیله ی دیگری اگر موجب توقف و کندی خواندن شود نادرست است ولی اگر سرعت حرکت انگشت زیاد شود و چشم ها تابع حرکت دست باشند آن گاه دیگر مانع محسوب نمی شود.

۶- برگشت خوانی:برگشت خوانی یعنی برگشتن به کلمات یا خطوط قبلی و دوباره خواندن آن ها. این عادت غلط یکی از بدترین و وقت گیرترین عادت های نامناسب در مطالعه است که باید از بین برود. برای این کار راه آسان این است که کارتی را تهیه کنید و بعد از خواندن هر پاراگراف کارت را روی آن قرار دهید تا دوباره به آن برنگردید.
در این جا ذکر این نکته ضروری است که منظور از برگشت به عقب، ان نوع برگشت به عقب که برای تحکیم ادراک و یا دوباره خوانی مطلبی که مشکل، مهم و مبهم است، نیست بلکه برگشت به عقب موردنظر، حاصل بی توجهی، حواس پرتی، خیال پردازی، ترس، خستگی و یا ترکیبی از این عوامل می باشد.

۷- میدان دید محدود:یکی از موانع تندخوانی این است که با یک کانون دید محدود و بی انعطاف مطالعه کنید. چون چشم هایتان را عادت داده اید که هر بار فقط یکی دو کلمه را ببیند. این امر سرعت شما را شدیداً کم می کند. یک خواننده ماهر اجازه نمی دهد چشمش بیش از یک لحظه روی چند کلمه و یا نشانه مکث کند. بهترین توصیه در این زمینه این است که برای دیدن بیش از یک کلمه در هر بار باید از حرکت دادن سر جلوگیری نموده و فقط چشم های خود را حرکت دهید.

۸- حرکت دادن سر در هنگام خواندن:حرکت دادن سر در هنگام خواندن به این دلیل است که فرد به چشم های خود اطمینان پیدا نمی کند و نگران است که خط را گم کند. در حالی که این عادت مانع تندخوانی و موجب فشار و خستگی جسمانی می شود. برای از بین بردن این عادت غلط باید سعی کنید به جای حرکت دادن سر میدان دید خود را افزایش دهید و فقط چشمان خود را حرکت دهید هم چنین با تمرین هایی از حرکت سر خود در هنگام خواندن جلوگیری کنید ( مثلاً با قرار دادن دو انگشت در دو طرف فک خود آن را محکم نگه دارید و یا با یک دست چانه ی خود را به گونه ای که انسان ریش خود را مشت کرده نگه دارید.

محاسبه ی سرعت مطالعه : برای محاسبه ی سرعت مطالعه ی خود اقدامات زیر را انجام دهید:
یک متن کوتاه از یک کتاب را در نظر بگیرید. ( مثلاً یک متن ۳۸ سطری )
تعداد متوسط کلمات هر سطر را به دست آورید ( مثلاً ۱۰ کلمه ) و سپس آن را در تعداد سطرها ضرب کنید ۱۰×۳۸= ۳۸۰
متن فوق را مثل همیشه فقط یک بار بخوانید.
قبل از خواندن، کرونومتر خود را روشن کنید تا بتوانید زمان را اندازه بگیرید. ( مثلاً‌ طول مدت مطالعه ۹۰ ثانیه )
آن گاه با استفاده از فرمول زیر سرعت مطالعه ی شما به دست می آید.
مهارت تندخوانی برای درس خواندن
مهارت تندخوانی برای درس خواندن

خواننده ی ضعیف دارای سرعت ۲۰۰ تا ۲۵۰ کلمه در دقیقه است.
خواننده ی متوسط دارای سرعت ۲۵۰ تا ۴۰۰ کلمه در دقیقه است.
خواننده ی ماهر دارای سرعت ۴۰۰ تا ۶۰۰ کلمه در دقیقه است.

نکاتی درباره ی تندخوانی: تندخوانی امکان مرور مطالب را بسیار سریع و آسان می نماید و نتیجه ی کار یک شناخت خیلی وسیع، ولی نه خیلی دقیق، از محتوای کتاب با مطالب خواندنی است.
یکی از فواید مطالعه ی سریع، جای گزین کردن این روش با روش مطالعه ی دقیق و کامل، هنگامی درک کم تری از مطالب موردنیاز می باشد و وقت کمی موجود است.
در تمرین تندخوانی منظور شما باید کسب آشنایی و عادت کردن با حرکات چشم و جریان های فکری باشد که ممکن است در ابتدا برای شما ناآشنا باشند.
در تمرین اولیه، آشنایی با نحوه ی درست مطالعه مهم تر از درک مطالب خوانده شده است.
هر چه قدر بیشتر تمرین کنید اعتماد به نفس و میزان درک شما از مطالب، افزایش می یابد.
به خاطر داشته باشید که هدف از خواندن سریع یک مطلب کسب یک آشنایی کلی با آن مطلب است نه درک عمیق آن.
تسلط کامل بر مهارت تندخوانی مستلزم سه تا پنج هفته تمرین می باشد.
این که سریع خواندن را مساوی با سرسری خواندن بدانیم یک تصور عامیانه و بی اساس است.
آنان( تندخوانان ) یاد گرفته اند که چگونه از توانایی ها و هوششان به طور مؤثر استفاده کنند. این افراد چالاک، هوشیار و ماهرند.
تندخوانان ماهر، برده سرعت نیستند ولی آنان که کند می خوانند برده ی آهسته خواندن هستند.

فنون تندخوانی:

۱- سطحی خوانی:در تندخوانی اولین قدم، سطحی خوانی برای یافتن اندیشه و منظور اصلی نویسنده است. بنابراین تمام مطالب موجود در متن موردنظر را، به جز اندیشه ی اصلی و نکته ی اصلی هر پاراگراف نادیده بگیرید. این اولین تجربه شما در حذف بخش بزرگی از مطالب متنی است که مطالعه می کنید. این کار را بدون هیچ گونه احساس قصور ( گناه ) انجام دهید و نگران نباشید. فقط از درک مقصود اصلی و نکته ی موردنظر نویسنده خوشنود باشید و با علاقه ادامه دهید.
برای انجام بهتر این کار باید سرعت خواندن تان را افزایش دهید، فهرست مطالب را نگاه کنید و به عناوین اصلی و فرعی توجه کنید، و با مرور اجمالی از کُنه مطالب آن سر در بیاورید. کتاب را زیر و رو کنید.

۲- اعتماد به نفس داشته باشید:همان گونه که قبلاً گفته شده، یکی از موانع تندخوانی برگشت به عقب و دوباره خوانی است یک تندخوان ماهر باید اعتماد به نفس داشته باشد و به جای خواندن مطالب به دفعات، به یک بار خواندن، اکتفا کند ( مگر در مواقع بسیار ضروری ). شما باید بدانید که دوباره خوانی هیچ گونه تأثیری بر روی فهم مطلب ندارد، فقط باعث فشار آوردن به چشم ها و خستگی آن ها می شود.

۳- میدان دید خود را افزایش دهید:چشم تنها وسیله برای دیدن است. به عبارت دیگر یک عامل واسطه است ما با چشم نمی خوانیم بلکه این کار را با مغزمان انجام می دهیم. چشم، تنها تصاویر را به مغز منتقل می کند. عمل اصلی دیدن، در مغز انجام می شود. چشم دوربین عکاسی مغز است. به عبارت صحیح تر، مانند یک مرجع عمل می کند وقتی به نقطه ای خیره می شوید، مردمک، تصویر آن را تهیه کرده به مغز ارسال می کند. این تصویر ارسالی ممکن است به جای یک حرف، یک کلمه یا حتی یک جمله باشد. چشم اگر خوب آموزش دیده باشد، می تواند چند کلمه را در آن واحد تصویربرداری و به مغز ارسال کند. مغز در مقایسه با چشم، از سرعت بیشتری برخوردار است. ما باید به چشمان خود بیاموزیم که به جای دیدن تک تک کلمات، مانند ملاقه مجموعه ای از کلمات را شکار کند. به این ترتیب چشم در یک سطر توقف های کم تری خواهد داشت. مرکز بینایی در مغز، هم خیلی سریع و هم خیلی توان مند است به طوری که حتی اگر بخشی از کلمه را ببیند، قادر به کشف کامل آن خواهد بود. مغز قادر است با سرعتی حدود یک صدم ثانیه، تصویری که دریافت کرده است را شناسایی کند.
شما با ممارست و تمرین می توانید وسعت دید خود را تا حدّ دیدن بیش از ۵ کلمه در هر توقف گسترش دهید برای مثال به سه نمونه از طرز خواندن سه خواننده کند، متوسط و سریع توجه کنید:

خواننده ی کند:با توجه/ به حجم/ متونی که/ روزانه/ باید/ مطالعه/شود،/ روش های/معمول/ خواندن/کارآیی/ خود را/ از دست/داده اند/ و ابداع/ روش هایی/ برای/سرعت/بیشتر/ در یادگیری/ ضرورت/دارد.

خواننده ی متوسط:با توجه به حجم/متونی که روزانه/ باید مطالعه شود،/ روش های معمول/خواندن کارآیی خود/ را از دست داده اند/ و ابداع روش هایی/برای سرعت بیشتر/ در یادگیری ضرورت/دارد.

تندخوان:با توجه به حجم متونی که روزانه/ باید مطالعه شود، روش های معمول/ خواندن کارآیی خود را از دست داده اند/ و ابداع روش هایی برای سرعت بیشتر/ در یادگیری ضرورت دارد.
ملاحظه می کنید که تندخوان در مقایسه با دو گروه قبلی با مکث کمتر کلمات بیشتری را شکار کرده و سریع تر از آنان می خواند.

۴) تمرکز داشته باشید:یک از عواملی که تندخوانی را تسهیل می نماید تمرکز است. اگر ذهن شما به جای پرداختن به مطلب اصلی، به چیز دیگری معطوف می شود به عبارت دیگر دچار حواس پرتی می شود باید با بهره گیری از تکنیک های تمرکز حواس سعی کنید افکار خود را متمرکز نمایید.

۵) انگیزه داشته باشید:نداشتن انگیزه ناشی از نداشتن هدف است. اگر ندانید که به چه منظور در حال مطالعه هستید، وادار کردن خودتان به ادامه ی آن کاری بیهوده است. سعی کنید اهداف خود را از مطالعه ی متن پیش رویتان مرور کنید و وقتی مطمئن باشید که هدف شما از انجام یک کار چیست انگیزه ی بیشتری برای انجام و اتمام آن می یابید.

۶) نکته برداری کنید، نه نت برداری:در تندخوانی از روش های معمولی نت برداری و یادداشت برداری استفاده نمی شود برای این که بسیار وقت گیر است. ولی نکته برداری کارآمد مفید است چرا که نکته برداری یک فرآیند گزینشی است. در این فرآیند باید کلماتی که نوشته می شوند به حدّاقل برسند و فقط کلماتی یادداشت شوند که بار معنایی داشته باشند. یک واژه ی کلیدی، هم خودش دارای اهمیت است و هم آن چه را که تداعی می کند. لذا یک کلمه و یا یک تصویر کلیدی باید هم تداعی کننده ی مفهوم اصلی باشد و هم حجم زیادی از اطلاعات مربوط به آن را به ذهن بیاورد.

نظرات مرتبط با "مهارت تندخوانی برای درس خواندن"

پاسخ بدهید